Jeden z najbardziej znanych polskich reżyserów i scenarzystów. Jest absolwentem filmoznawstwa na UJ i Wydziału Operatorskiego PWSFTviT w Łodzi. Jest członkiem Polskiej oraz Europejskiej Akademii Filmowej. Jego filmy zdobywają liczne nagrody na festiwalach, spotykając się z uznaniem zarówno krytyków, profesjonalistów, jak i publiczności.

Do czasu kinowego debiutu filmowego pisał scenariusze, realizował filmy dokumentalne, wideoklipy

oraz spektakle telewizyjne i seriale. „Małżowina” to pierwszy film w karierze Wojtka Smarzowskiego, zrealizowany w 1998 roku w formie spektaklu telewizyjnego i wyprodukowany przez Teatr Telewizji. Trzy lata później zrealizował spektakl „Kuracja”, za który otrzymał Grand Prix Krajowego Festiwalu

Teatru Polskiego Radia i Teatru TV „Dwa Teatry” w Sopocie. 

Przełomowym rokiem okazał się rok 2004, kiedy swoją premierę miał film „Wesele”, który był kinowym debiutem Smarzowskiego. Film doceniono m.in. Nagrodą Stowarzyszenia Filmowców Polskich na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, a także Polską Nagrodą Filmową Orzeł w kategoriach Najlepszy film, Najlepsza reżyseria, Najlepszy scenariusz za rok 2004, otrzymał także Nagrodę Publiczności. Kolejne filmy Smarzowskiego, które odniosły ogromny sukces artystyczny i frekwencyjny i były wielokrotnie nagradzane, to „Dom zły” (2009), „Róża” (2011), „Drogówka” (2013), „Pod Mocnym Aniołem” (2014), „Wołyń” (2016), „Kler” (2018) oraz „Wesele 2” (2021).

Za „wybitne zasługi dla polskiej kultury, za osiągnięcia w pracy artystycznej i twórczej oraz działalności społecznej” Wojciech Smarzowski otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, a także Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W 2016 roku na 14. Międzynarodowym Festiwalu Filmowym „Tofifest” w Toruniu otrzymał Nagrodę Specjalną „Złotego Anioła” za „niepokorność twórczą”.

Najnowszy film reżysera, „Dom dobry” (2025), zdobył już pierwsze nagrody i wyróżnienia na festiwalach w Polsce i za granicą. Blisko 2 miliony widzów w trzy tygodnie od premiery zapewniło filmowi pozycję niekwestionowanego lidera polskiego box office.

Tworzą jeden z najbardziej znaczących i rozpoznawalnych duetów artystycznych w historii współczesnej polskiej scenografii filmowej i teatralnej. Od 2008 roku wspólnie pracują nad filmami, spektaklami teatralnymi, operowymi i telewizyjnymi, budując konsekwentny, autorski język wizualny oparty na precyzji plastycznej, głębokim rozumieniu dramaturgii oraz wyjątkowej wrażliwości na przestrzeń, światło i materię obrazu.

Ich dorobek filmowy obejmuje kluczowe tytuły polskiego kina XXI wieku. Scenografia do filmu „Ida” w reżyserii Pawła Pawlikowskiego stała się jednym z fundamentów jego międzynarodowego sukcesu, zwieńczonego Oscarem za Najlepszy Film Nieanglojęzyczny w 2015 roku. Duet współtworzył również wizualny świat wielu głośnych filmów, m.in. „Chopin, Chopin!” (reż. M. Kwieciński), „Zimna wojna” (reż. P. Pawlikowski) oraz „W ciemności” (reż. A. Holland), nominowanego do Oscara w 2012 roku.

Ich praca była wielokrotnie nagradzana na najważniejszym polskim festiwalu filmowym. Czterokrotnie otrzymali Grand Prix Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni za scenografię („Młyn i krzyż”, „W ciemności”, „Ida”, „Chopin, Chopin!”). Obecnie pracują nad filmem „Lalka” w reżyserii Macieja Kawalskiego. 

Równolegle prowadzą intensywną działalność teatralną i operową. Ich projekty realizowane były na najważniejszych scenach w Polsce, m.in. w Teatrze Wielkim – Operze Narodowej, Teatrze Śląskim w Katowicach, Teatrze Studio w Warszawie, Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie i Teatrze Wybrzeże w Gdańsk. Do kluczowych realizacji należą m.in. „Pod presją” inspirowane filmem Johna Cassavetesa, „Pokój” Szczepana Twardocha, balet „Bieguni-Harnasie” Karola Szymanowskiego czy opera „Samson i Dalila” Camille’a Saint-Saënsa.

Od 2019 roku są członkami Academy of Motion Picture Arts and Sciences w Los Angeles oraz Gildii Scenografów Filmowych. Od wielu lat pełnią także rolę pedagogów – na ASP w Katowicach, gdzie prowadzą autorską Pracownię Scenografii, oraz ASP w Warszawie na Wydziale Scenografii. Ich działalność dydaktyczna stanowi integralne dopełnienie praktyki twórczej i ma istotny wpływ na kształtowanie kolejnych pokoleń polskich scenografów.

Prof. Ryszard Kaczmarek należy do grona historyków, którzy trwale zmienili sposób opisywania dziejów Górnego Śląska i polsko-niemieckiego pogranicza. Jego praca naukowa konsekwentnie skupia się na losach ludzi uwikłanych w wielką historię XX wieku – przede wszystkim w wojny i powstania oraz związane z nimi wybory tożsamościowe. To właśnie ten wymiar – łączenie historii regionu z doświadczeniem jednostki – stanowi jeden z najważniejszych rysów jego dorobku. Dorobek prof. Ryszarda Kaczmarka to przykład historii uprawianej nie tylko z naukową precyzją, ale także z wyraźną świadomością jej znaczenia dla tożsamości regionu i pamięci zbiorowej.

Prof. zw. dr hab. Ryszard Kaczmarek jako nauczyciel akademicki i badacz całe swoje życie zawodowe związał w Uniwersytetem Śląskim; był także prodziekanem Wydziału Nauk Społecznych oraz dyrektorem Instytutu Historii; kierował Zakładem Historii Śląska, a obecnie stoi na czele zespołu badającego dzieje Śląska w okresie nowożytnym i najnowszym. Jest także zastępcą dyrektora ds. Instytutu Badań Regionalnych Biblioteki Śląskiej, gdzie jego działalność badawcza zyskała jeszcze szerszy interdyscyplinarny wymiar.

Najważniejszym osiągnięciem naukowym Ryszarda Kaczmarka są badania nad losami Górnoślązaków oraz mieszkańców pogranicza polsko-niemieckiego w czasie I i II wojny światowej. Jako jeden z pierwszych historyków w sposób systematyczny przebadał i opisał życie Polaków z zaboru pruskiego – z Wielkopolski, Pomorza, Górnego Śląska i Mazur – służących w armii niemieckiej. Efektem badań były przełomowe publikacje: „Polacy w armii Kajzera” oraz „Polacy w Wehrmachcie”, które ukazały się również w językach obcych i na trwałe wpisały się w europejską debatę nad doświadczeniem wojny i tożsamości na pograniczach. Dopełnieniem tego nurtu badań stała się wydana w 2025 roku książka „Czy jestem Niemcem? Przesiedleńcy z Polski do RFN i NRD w latach 1950–1991” opisująca dalsze losy ludności pogranicza.

Kulminacją wieloletnich badań nad tematyką powstań śląskich i plebiscytu była autorska monografia „Powstania śląskie 1919–1920–1921. Nieznana wojna polsko-niemiecka”, oparta na szerokiej kwerendzie źródeł polskich, niemieckich, francuskich i angielskich. Książka ta, nagrodzona Nagrodą Historyczną „Polityki”, stała się jedną z najważniejszych współczesnych syntez tego tematu. Naturalnym rozwinięciem tej pracy było zainicjowanie i współredagowanie trzytomowego „Słownika powstań śląskich”, który jest fundamentalnym kompendium wiedzy o powstaniach.

Jego działalność naukowa ma wyraźny wymiar międzynarodowy. Jako stypendysta m.in. Fundacji Friedricha Eberta i Konferenz der Wissenschaftlichen Akademien prowadził badania w wielu europejskich ośrodkach naukowych, był profesorem wizytującym m.in. na uniwersytetach w Passau, Bonn i Stuttgarcie oraz koordynował międzynarodowe projekty badawcze. Znaczenie jego pracy potwierdzają liczne nagrody i wyróżnienia, w tym Nagroda Ministra Edukacji, Nagroda im. Zygmunta Glogera czy Nagroda „Górnośląski Tacyt”.

Poeta i praktyk idei, eseista, tłumacz, redaktor, reżyser. Współtwórca Fundacji Pogranicze i Ośrodka „Pogranicze – sztuk, kultur, narodów” w Sejnach oraz Międzynarodowego Centrum Dialogu w Krasnogrudzie. 

Jest inicjatorem programów dialogu międzykulturowego w Europie Środkowej, na Kaukazie, w Azji Środkowej, Indonezji, Bhutanie, Afryce Północnej, Bliskim Wschodzie, Stanach Zjednoczonych i innych pograniczach świata. Wykłada na uczelniach w Europie, Azji i USA; profesor Uniwersytetu Bolońskiego i Rutgers University. 

Autor zbiorów poezji i esejów, w tym m.in. „Ścieżka pogranicza” (2001), „Linia powrotu. Zapiski z pogranicza” (2008), „Miłosz. Tkanka łączna” (2014), „Małe centrum świata. Zapiski praktyka idei” (w 2017 r. wyróżnione Nagrodą Józefa Tischnera za książkę eseistyczną roku), „Żegaryszki” (2018 – Nagroda Wydawców „Najpiękniejsza Książka Roku; Nagroda im. W. Kazaneckiego), „W stronę Xenopolis” (2019 – Nagroda Ambasadora Nowej Europy), „Żegaryszki 2 i inne” (2021), „łza klauna” (2022), „Żegaryszki. Wiersze najmniejsze (2023)”, „Praktykowanie Utopii” (2024), tom poezji „tykot” (2025) oraz zbiór esejów, wierszy i fotografii „Dobre słowo na śmierć” (2025). 

Przez Jerzego Giedroycia uhonorowany nagrodą „Małego Berła Kultury Polskiej”. Otrzymał m.in. Dan David Prize, Nagrodę Gábora Bethlena „Człowiek Europy Środkowej” (Budapeszt), Europejską Nagrodę Kultury im. Księżniczki Małgorzaty (Amsterdam), Nagrodę Alexandra Langera (Bolzano) i Nagrodę Dialogu (Berlin). Przez parlamenty Litwy i Polski wyróżniony w 2021 roku Nagrodą Obojga Narodów.

Aktorka, kulturoznawczyni, pisarka. Absolwentka Wydziału Aktorskiego Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej we Wrocławiu, doktorat obroniła na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Pracuje między innymi na Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu.